Jonas 15

Boerderij de Eendenkooi in Jonas.

Door het geringe verval was de Egelbeek niet geschikt voor de bouw van molens. De beek voedde vroeger de eendenkooi ten zuiden van Jonas. De kooi hoorde tot de Koninklijke domeinen en maakte deel uit van de heerlijkheid het Loo wat de basis vormde voor de gemeente Apeldoorn. Dit verklaart het ietwat vreemde verloop van de gemeentegrens bij Jonas (zie kaart) . Aan de vroegere eendenkooi herinnert boerderij ‘de Eendenkooi’ in Jonas.

De geschiedenis van deze eendenkooi gaat terug naar 1694. In dat jaar schrijft Jan Hendrik van Isendoorn Heer van Cannenburgh) een brief over de aanleg van een vogel-koy ten behoeve van prins Willem III, op dat moment is de prins Heer van de Heerlijkheid Het Loo. Na zijn overlijden valt Het Loo weer onder het Landdrostambt van Veluwe. In 1748 wordt Heerlijkheid Het Loo, inclusief de kooi, opgedragen aan de stadhouder Willem IV als dank voor de grote en essentiële weldaden, bewezen aan de Rupubliek. De kooi is aangelegd met de hulp van Evert Vis uit Asperen. Rond Asperen lagen in die tijd diverse kooien en er was in die regio veel kennis over het bouwen en exploiteren van eendenkooien. Later is Evert Vis ook kooiker geworden op deze kooi. Zijn naam is dan (1709) al veranderd Leenders (de naam van zijn vrouw). Later wordt hij Evert Leenders Kooier genoemd. In 1811 wordt verpacht aan Peter Jansen Barus,

Tijdens de Franse overheersing werd door Koning Lodewijk Napoleon per decreet bepaald dat Vaassen vanaf 1809 bestuurlijk bij het schoutambt Het Loo zou gaan behoren. Deze herindeling bleef tot 1818 bestaan. Maar de eendenkooi bleef toch bij Het Loo behoren. Volgens het nationaal Archief: "De Eendenkooy gelegen nabij Vaassen, doch onder de Gemeente Loo, Canton Apeldoorn mede bestaande in een klein woonhuis, schuur en Phaisanthok, met hof groot circa hondert roeden en 3 stukken weilant, groot 7 morgen, doch welke door hunnen lagen ligging meestal onder water staan". De boerderij is in zijn huidige opzet midden 19de-eeuws (mogelijk een oudere kern) en heeft een rechthoekige plattegrond en een afgewolfd zadeldak met rietdekking.

Bronnen: Cultuurhistorische analyse van het plangebied Wenum-Wiesel, gemeente Apeldoorn, Kadaster, Ampt Epe, Nationaal Archief.

Vroeger en nu snelmenu